In Nederland is al geruime tijd discussie over de wenselijkheid en noodzaak van professionele richtlijnen voor het sociaal werk. Richtlijnen kunnen sociaal werkers ondersteunen bij het maken van afwegingen in de praktijk, door wetenschappelijke kennis, best practices en ethische normen samen te brengen. Tegelijkertijd bestaat er aarzeling, omdat richtlijnen ook geassocieerd worden met controle en standaardisering, wat kan botsen met de nadruk op maatwerk en contextgevoeligheid die het sociaal werk kenmerkt. In binnen- en buitenland zijn er diverse onderzoeken gedaan naar de functie en betekenis van richtlijnen in het sociaal werk. De uitkomsten daarvan lopen uiteen: sommige studies benadrukken dat richtlijnen bijdragen aan kwaliteit, professionalisering en externe legitimering van het vak; andere onderzoeken waarschuwen dat richtlijnen geen recht doen aan de verscheidenheid van de praktijk. Internationaal verschilt het gebruik van richtlijnen in sociaal werk, lieten wij al in de tussenrapportage over dit onderzoek zien. In het Verenigd Koninkrijk is sociaal werk bijvoorbeeld stevig verankerd in het zorgstelsel, en ontwikkelt het National Institute for Health and Care Excellence (NICE) expliciete monodisciplinaire richtlijnen voor sociaal werkers. In Nederland zijn richtlijnen veelal multidisciplinair van opzet. Tegen deze achtergrond heeft de Universiteit voor Humanistiek onderzoek gedaan naar de
betekenis en mogelijkheden van professionele richtlijnen voor het sociaal werk. Dit onderzoek richtte zich op drie hoofdvragen:
- Wat is de huidige status van richtlijnen voor sociaal werkers in Nederland, ook in vergelijking met het buitenland?
- Wat is de betekenis van richtlijnen voor de praktijk van sociaal werk?
- Wat is nodig voor de (door)ontwikkeling van richtlijnen voor het sociaal werk, zodat zij daadwerkelijk aansluiten bij de beroepspraktijk? In deze eindrapportage worden de belangrijkste bevindingen uit dit onderzoek gepresenteerd, met als doel om bij te dragen aan een goed onderbouwd en toekomstgericht gesprek over richtlijnen in het sociaal werk. Daarbij is expliciet aandacht voor de balans tussen houvast en professionele ruimte, en voor de rol die richtlijnen kunnen spelen binnen een bredere kwaliteitsagenda voor het beroep.





‘Zelf je kast monteren is goedkoper voor iedereen, ontdekte IKEA. Dat doe-het-zelf principe geldt nu in de hele samenleving. Straks zitten tuinman en verpleger zonder werk, waarschuwt Margo Trappenburg.’


